عبد الحسين شهيدى صالحى
136
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
537 تا 541 ق تدوين نموده و آراء مخالف خود را با زمخشرى توضيح داده است . اين تفسير مورد اعجاب و قبول علما قرار گرفته و در محافل علمى از شهرت بسزائى برخوردار است . نسخههاى خطى آن بر خلاف دو تفسير ديگر طبرسى كمياب است ؛ 2 ) جامع الجوامع ، طبرسى آن را پس از دو تفسير ديگر خود نگاشته و براى تنظيم آن از آنها بهرهء بسيار برده است . و آن در چهار مجلد بزرگ به زبان عربى مىباشد . در مقدمه علت اقدام به تأليف اين تفسير را اصرار بسيار زياد ابو نصر الحسن فرزند خود نوشته است كه سن مفسر درين هنگام بيش از 70 سال بوده است . آقاى ابو القاسم گرجى امتياز اين تفسير را به الكشاف در چهار مورد ذكر كرده است : 1 ) اختصار و حذف زوائد و مطالب غيرضرورى ؛ 2 ) نقل رواياتى از طرق شيعه كه گاهى با تفسير كشاف موافق و در بسيارى از مواضع مخالف است ؛ 3 ) نقل پارهاى از مطالب از زمخشرى ؛ 4 ) در مواقع اختلاف نظر با آراء معتزله يا نظرات زمخشيرى آنچه را خود حق مىدانسته انتخاب كرده است . اين تفسير از نظر بلاغت و اختصار سرشار از نكات علمى و فوايد بسيار و كشاف مبهمات است و يكى از بهترين تفسيرهاى مؤخر شيعى به شمار مىآيد . طول تدوين اين تفسير را شيخ طبرسى از صفر 542 تا محرم 543 ق طى دوازده ماه [ به عدد ائمهء معصومين ( ع ) ] تصريح نموده است . نسخههاى متعددى از آنها موجود است كه كهنترين آن تاريخ دوشنبه 14 ذى القعده 763 ق را دارد و در مجلس شوراى اسلامى وجود دارد . چاپ سنگى در 1302 ق و بعد در 1321 ق در تهران انجام يافته و چاپ آخر آن توسط انتشارات دانشگاه با مقدمه و تعليقات آقاى گرجى در 1347 ش در تهران صورت گرفته است . منابع : مجمع البيان فى تفسير القرآن ؛ التفسير و المفسرون ، 2 / 99 ؛ تأسيس الشيعة ، 340 ، 419 ؛